ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

Θεσμικές Μεταβολές στα Μη Εξυπηρετούμενα Δάνεια και Επιπτώσεις στον Ξενοδοχειακό Κλάδο

Σημειώθηκαν πρόσφατα κυβερνητικές παρεμβάσεις στο πεδίο των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Ποιες είναι, ειδικότερα, οι θεσμικές μεταβολές που καταγράφηκαν;

Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 καταγράφηκαν ουσιώδεις μεταβολές στο πλαίσιο διαχείρισης των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Κεντρική παρέμβαση αποτελεί η διεύρυνση των κριτηρίων υπαγωγής στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό Ρύθμισης Οφειλών: το κατώτατο όριο οφειλής για την υποβολή αίτησης —τόσο έναντι του Δημοσίου και των ασφαλιστικών ταμείων όσο και έναντι των πιστωτικών ιδρυμάτων— διαμορφώθηκε στα 5.000 ευρώ, έναντι 10.000 ευρώ προηγουμένως. Παράλληλα, ενισχύθηκε η προστασία της πρώτης κατοικίας: ο υπολογισμός της ρύθμισης συναρτάται πλέον προς την αξία του ακινήτου και το εισόδημα του οφειλέτη, χωρίς συνυπολογισμό της συνολικής περιουσίας του. Στο νομολογιακό επίπεδο, η υπ' αριθμόν 6/2026 απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, αναφορικά με τον Ν. 3869/2010 (Νόμος Κατσέλη), έκρινε ότι οι τόκοι υπολογίζονται επί της δικαστικώς οριζόμενης μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού δανειακού κεφαλαίου

Με ποιον τρόπο οι νομολογιακές και θεσμικές αυτές εξελίξεις επηρεάζουν τους οφειλέτες και, ειδικότερα, τους επιχειρηματίες;

Οι εξελίξεις αυτές, και ιδίως η ανωτέρω απόφαση για τον Νόμο Κατσέλη, έχουν άμεσες συνέπειες στο επιχειρηματικό περιβάλλον. Ο περιορισμός του υπολογισμού των τόκων στη μηνιαία δόση συμπιέζει τις ανακτήσεις των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) σε σχέση με τους στόχους που είχαν τεθεί στο πλαίσιο του προγράμματος «Ηρακλής», με την εκτιμώμενη αθροιστική απόκλιση να προσδιορίζεται σε ποσό που υπερβαίνει τα 70 δισεκατομμύρια ευρώ.Λόγω της απόκλισης αυτής, αναμένεται η υιοθέτηση πιο επιθετικής στρατηγικής έναντι των επιχειρηματιών - οφειλετών: εντατικοποίηση των μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης μέσω διαταγών πληρωμής και κατασχετήριων εκθέσεων, καθώς και σκλήρυνση της διαπραγματευτικής στάσης, με σκοπό την αντιστάθμιση των απολεσθέντων κεφαλαίων.

Ποια είναι η τρέχουσα κατάσταση στον ξενοδοχειακό κλάδο υπό το πρίσμα των συνθηκών αυτών;

Ο ξενοδοχειακός τομέας έχει εισέλθει σε διαφοροποιημένη φάση του επιχειρηματικού κύκλου, απόρροια της ενεργοποίησης της δευτερογενούς αγοράς. Η αγορά αυτή επικεντρώνεται σε αγοραπωλησίες, μεταβιβάσεις και αναδιαρθρώσεις υφιστάμενων μονάδων, υποκαθιστώντας σε σημαντικό βαθμό την ανάπτυξη νέων καταλυμάτων (greenfieldinvestments).Μετά την ολοκλήρωση αναδιαρθρώσεων επιχειρηματικών δανείων, μέσω πωλήσεων ή στρατηγικών συμφωνιών με διεθνή επενδυτικά κεφάλαια, η δευτερογενής αγορά λειτουργεί ως βασικός υποστηρικτικός μηχανισμός για τους επαγγελματίες του κλάδου. Παρατηρείται σαφής προτίμηση των επενδυτών στην εξαγορά λειτουργούντων ξενοδοχείων ή κτιρίων κατάλληλων προς τουριστική μετατροπή, καθώς τα υφιστάμενα περιουσιακά στοιχεία εξασφαλίζουν ταχύτερη απόδοση της επένδυσης (ROI) έναντι των αναπτύξεων εξ υπαρχής. Κατά τη σύναψη τέτοιων συμφωνιών, ωστόσο, απαιτείται νομική συνδρομή και αυστηρή εποπτεία, ώστε να διασφαλίζονται πλήρως η περιουσία και τα έννομα συμφέροντα του επιχειρηματία - δανειολήπτη.

Υφίστανται βάσιμες ενδείξεις για σταθεροποίηση και βελτίωση της κατάστασης του ιδιωτικού χρέους στο προσεχές μέλλον;

Παρά την παρέλευση ετών από την είσοδο των διεθνών κεφαλαίων και των εταιρειών διαχείρισης στην εγχώρια αγορά, και μολονότι έχει σημειωθεί πρόοδος μέσω της αύξησης των ρυθμίσεων —τόσο διμερών όσο και μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού— η καθολική βιωσιμότητα του ιδιωτικού χρέους παραμένει μακροπρόθεσμος στόχος. Απαιτείται ακόμη σημαντικός χρόνος, ώστε το σύνολο των οφειλετών να ανταποκρίνεται ομαλά στις τρέχουσες υποχρεώσεις του. Επιπροσθέτως, το χρέος προς το Δημόσιο και τους φορείς κοινωνικής ασφάλισης διατηρείται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, καθιστώντας αναγκαία τη λήψη περαιτέρω κανονιστικών αποφάσεων που θα διευκολύνουν την καθολική ρύθμιση των οφειλών.

Βάσει της επαγγελματικής σας εμπειρίας, υπάρχει δυνατότητα ανατροπής σε υποθέσεις, όπου η ρευστοποίηση της περιουσίας μέσω αναγκαστικής εκτέλεσης φαντάζει μη αναστρέψιμη;

Η νομολογιακή εμπειρία καταδεικνύει ότι η ανατροπή είναι εφικτή, ακόμη και σε υποθέσεις προχωρημένου σταδίου. Έχουν καταγραφεί επιτυχείς εκβάσεις σε υποθέσεις που αναλήφθηκαν, είτε σε προληπτικό στάδιο —πριν από την επιβολή μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης—, είτε σε κρίσιμη φάση επαπειλούμενης απώλειας της ακίνητης περιουσίας. Ειδικότερα στον ξενοδοχειακό κλάδο, υπάρχουν τεκμηριωμένα παραδείγματα όπου, μέσω στοχευμένων νομικών ενεργειών (όπως η άσκηση ανακοπών κατά κατασχετήριων εκθέσεων), επιτεύχθηκε η οριστική ακύρωση πλειστηριασμών. Οι παρεμβάσεις αυτές κατέστησαν δυνατή τη μεταγενέστερη σύναψη βιώσιμων ρυθμίσεων με τους πιστωτές, εξασφαλίζοντας την οικονομική εξυγίανση και την πλήρη επαναφορά της λειτουργικότητας των τουριστικών επιχειρήσεων.

Ποια είναι η κρισιμότερη παράμετρος χρονισμού για έναν ξενοδόχο που αντιλαμβάνεται τις πρώτες ενδείξεις αδυναμίας εξυπηρέτησης των υποχρεώσεών του;

Η χρονική στιγμή της παρέμβασης αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την έκβαση μιας υπόθεσης. Η έγκαιρη ανάληψη δράσης, ήδη από το στάδιο της προ-καθυστέρησης (pre-default) ή κατά την πρώιμη εμφάνιση ληξιπρόθεσμων οφειλών, διευρύνει το φάσμα των διαθέσιμων εργαλείων: υπαγωγή στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, διμερής αναδιάρθρωση ή στρατηγική συμφωνία με τον φορέα διαχείρισης υπό ευνοϊκότερους όρους. Αντιθέτως, όσο η υπόθεση μετατοπίζεται προς τα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης, οι διαθέσιμες επιλογές περιορίζονται και η νομική παρέμβαση αποκτά κατασταλτικό, αντί προληπτικού, χαρακτήρα. Συνιστάται, επομένως, η αναζήτηση εξειδικευμένης νομικής συνδρομής με την πρώτη ένδειξη πίεσης στη ρευστότητα, και όχι μετά την επίδοση διαταγής πληρωμής ή κατασχετήριας έκθεσης.