Οι servicers προχωρούν σε μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης, δίχως να υπολογίζουν τις συνέπειες που μπορεί να υπάρξουν στη ζωή των δανειοληπτών. Παρότι υπάρχουν ρεαλιστικά περιθώρια ρύθμισης της οφειλής, η άρνηση των πιστωτών και η επιδίωξη μεγαλύτερων χρηματικών αξιών αποτυπώνονται στα δικαστήρια, με την ελληνική δικαιοσύνη ωστόσο να στέκεται στο πλευρό των οφειλετών.
Η νομολογία έχει απασχοληθεί εκτενώς με το ζήτημα της ενεργητικής νομιμοποίησης, δηλαδή το κατά πόσον ο εκάστοτε servicer νομιμοποιείται εγκύρως να επισπεύδει διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης για λογαριασμό του fund, ελέγχοντας εξονυχιστικά αν έχουν τηρηθεί στο ακέραιο οι περίπλοκες διαδικασίες μεταβίβασης της απαίτησης. Επιπρόσθετα, διαδικαστικές παρατυπίες, όπως σφάλματα στη σύνταξη της επιταγής προς πληρωμή, πλημμέλειες στην κατασχετήρια έκθεση, καθώς και ελλιπής ενημέρωση ή σφάλματα στις επιδόσεις των εγγράφων, συνιστούν αυτοτελείς και ισχυρούς λόγους για την άσκηση ανακοπής με σκοπό την ακύρωση της διαδικασίας.
Άρνηση ουσιαστικής διαπραγμάτευσης: Όταν ο οφειλέτης προτείνει ρεαλιστική ρύθμιση και το fund απορρίπτει αδικαιολόγητα κάθε πρόταση, ενώ προχωρά άμεσα σε πλειστηριασμό της Α’ κατοικίας
Παραβίαση της αρχής της καλής πίστης Άρθρο 281 ΑΚ: η άσκηση δικαιώματος απαγορεύεται, όταν υπερβαίνει, προφανώς, τα όρια της καλής πίστης, των χρηστών ηθών ή του κοινωνικού και οικονομικού σκοπού του δικαιώματος.
Πλειστηριασμός Α’ κατοικίας για δυσανάλογα μικρή οφειλή: Σε ορισμένες περιπτώσεις προβάλλεται ότι η εκτέλεση είναι δυσανάλογη σε σχέση με την αξία του ακινήτου και την οφειλή.
Έλλειψη νομιμοποίησης: Έχει απασχολήσει τη νομολογία αν ο servicer ενεργεί νόμιμα για λογαριασμό του fund και αν τηρήθηκαν οι απαιτούμενες διαδικασίες μεταβίβασης της απαίτησης.
Ελλιπής ενημέρωση ή παρατυπίες στη διαδικασία: Λάθη στην επιταγή προς πληρωμή, στην κατάσχεση, στις κοινοποιήσεις ή στα έγγραφα της εκτέλεσης μπορούν να αποτελέσουν λόγους ανακοπής.
Πρόσφατη Δικαστική απόφαση με αριθμ. 173/2026: Δανειολήπτρια – εντολέας του Δικηγορικού Οίκου «Lekkakou & Associates – Law Firm» δέχτηκε αρχικά διαταγή πληρωμής και εν συνεχεία κατασχετήρια έκθεση για το μοναδικό της ακίνητο, στο οποίο και διαμένει Α’ κατοικία). Παρότι η διαταγή πληρωμής αφορούσε οφειλή 100.000€, η αξία του ακινήτου, το οποίο εκπλειστηριαζόταν, ανερχόταν στο ποσό των 382.000€, ουσιαστικά τετραπλάσιας αξίας από το οφειλόμενο ποσό.
Ενώ ασκήθηκε ανακοπή κατά του πλειστηριασμού, μέχρι την οριστική εκδίκαση αυτής, ο Δικηγορικός μας Οίκος προχώρησε σε αναστολή πλειστηριασμού, καθώς διαφαινόταν η καταχρηστική συμπεριφορά του πιστωτή. Συγκεκριμένα, η καταχρηστική συμπεριφορά του fund, εκπροσωπούμενου από την εταιρεία διαχείρισης, εμφανίζεται υπό διάφορες μορφές, όπως με την ύπαρξη δυσαναλογίας μεταξύ του χρησιμοποιούμενου μέσου εκτέλεσης και του επιδιωκόμενου σκοπού ή με την άσκηση δικονομικού δικαιώματος κατά τρόπο αντίθετο προς τα χρηστά ήθη ή την καλή πίστη, δηλαδή όταν η συμπεριφορά του φορέα του δικαιώματος ωθείται από κακοβουλία με αποκλειστικό σκοπό τη βλάβη του άλλου ή όταν η πράξη της εκτέλεσης υπερβαίνει τα όρια της θυσίας του οφειλέτη. Το δε ζήτημα, εάν οι συνέπειες, που συνεπάγεται η άσκηση του δικαιώματος, είναι επαχθείς για τον υπόχρεο, πρέπει να αντιμετωπίζεται και σε συνάρτηση με τις αντίστοιχες συνέπειες που είναι δυνατόν να επέλθουν σε βάρος του δικαιούχου από την παρακώλυση της ικανοποίησης του δικαιώματός του.
Αναλογικά με το ποσό οφειλής και το ποσό, το οποίο θα απέφερε ένας ενδεχόμενος ολοκληρωμένος πλειστηριασμός της πρώτης κατοικίας της οφειλέτιδας, προκύπτει πως υφίσταται προφανής δυσαναλογία μεταξύ του χρησιμοποιούμενου μέσου και του επιδιωκόμενου σκοπού και υπέρβαση της αρχής της αναλογικότητας, λαμβανομένου υπόψη ότι η αναγκαστική κατάσχεση έχει επιβληθεί για το ποσό των 100.000€, ενώ το ποσό για το οποίο εκδόθηκε ο εκτελεστός τίτλος είναι 112.455,90€, αλλά η εμπορική αξία του κατασχεθέντος ακινήτου εκτιμήθηκε συνολικά στα 382.000€, ήτοι υπάρχει μια σημαντική απόκλιση των ποσών αυτών, αφού η εκτιμηθείσα εμπορική αξία της ακίνητης περιουσίας είναι τέσσερις φορές περίπου υψηλότερη του ποσού, για το ποιο επιβλήθηκε η αναγκαστική κατάσχεση σε βάρος της εν λόγω ακίνητης περιουσίας. Λόγω της προφανούς δυσαναλογίας, γίνεται αντιληπτό ότι θα προξενηθεί ανεπανόρθωτη βλάβη, που δεν θα μπορεί να αποκατασταθεί.
Το Δικαστήριο πιθανολόγησε ως βάσιμους τους λόγους ανακοπής μας, κάνοντας δεκτή την αίτηση αναστολής του πλειστηριασμού, δίνοντας το δικαίωμα στην οφειλέτιδα να προστατεύσει την Α’ κατοικία της, να αποκτήσει τον απαιτούμενο χρόνο, ώστε να βελτιώσει την αμυντική και διαπραγματευτική της θέση, μέσω διαπραγματεύσεων και εξωδικαστικών ενεργειών.
ΑΡΧΗ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑΣ: Η υπόθεση αναδεικνύει την αυστηρή εφαρμογή της αρχής της αναλογικότητας. Το δικαστήριο έκρινε ότι η απόκλιση μεταξύ της απαίτησης (100.000€) και της αξίας της εξασφάλισης (382.000€) συνιστά καταχρηστική συμπεριφορά που υποκινείται από την αποκλειστική επιδίωξη οικονομικής μεγιστοποίησης του πιστωτή, εις βάρος της δυσανάλογης βλάβης της οφειλέτριας. Επιβεβαιώνεται νομολογιακά ότι η παρακώλυση της άμεσης ικανοποίησης του πιστωτή σταθμίζεται έναντι της ανεπανόρθωτης επαχθούς συνέπειας για τον υπόχρεο (απώλεια πρώτης κατοικίας).
ΚΑΤΑΧΡΗΣΤΙΚΟΤΗΤΑ: Η απόφαση εμποδίζει τη στρεβλή και επιθετική ρευστοποίηση της πρώτης κατοικίας, έναντι δυσανάλογα μικρών απαιτήσεων. Μια τέτοια πρακτική, εάν καθίστατο ανεξέλεγκτη, θα προκαλούσε ασύμμετρες οικονομικές, αλλά και κοινωνικές συνέπειες, παρακάμπτοντας μάλιστα και οικονομικά αποδοτικότερες λύσεις μακροχρόνιας ρύθμισης, οι οποίες συμβάλλουν στην υγιή εξυγίανση του ιδιωτικού χρέους, δίχως να διαρρηγνύουν τον κοινωνικό ιστό.
Η αναγκαστική εκτέλεση δεν αποτελεί μια ντετερμινιστική διαδικασία χωρίς δυνατότητα ανάσχεσης. Το θεσμικό οικοδόμημα παρέχει συγκεκριμένα, τεκμηριωμένα εργαλεία άμυνας. Η αξιοποίηση τυχόν δικονομικών σφαλμάτων, σε συνδυασμό με την προβολή ουσιαστικών ενστάσεων περί προφανούς δυσαναλογίας και καταχρηστικότητας, προσφέρουν στους οφειλέτες την αντικειμενική δυνατότητα να μπλοκάρουν ακραίες πρακτικές, επιβάλλοντας στην πράξη τη διεξαγωγή ορθολογικών διαπραγματεύσεων για τη βιώσιμη διευθέτηση των υποχρεώσεών τους.
® 2020